º½ñ³Ï³óáõÃÛáõÝÝñ ¨ ³é³ç³ñÏáõÃÛáõÝÝñ

 

гÛÏ³Ï³Ý Ééݳß˳ñÑáõÙ ÛáõÕ³óÇ³Ï³Ý ïÝïëáõÃÛáõÝÝñÁ Í˳áñÍáõÃÛ³Ù ½³ÕíÉ Ý ¹é¨ë 17-ñ¹ ¹³ñÇó: âÝ³Û³Í ¹ñ³Ý Í˳áñÍáõÃÛ³Ý ½³ñ³óáõÙÁ Çñ ³³ÃݳÏïÇÝ Ñ³ë³í ËáñÑñ¹³ÛÇÝ ï³ñÇÝñÇÝ: 1980-³Ï³Ý ÃÃ. ѳÛÏ³Ï³Ý Í˳ËáïÁ ñ³íÉ ¿ñ ïÕ³Ï³Ý ßáõϳÛÇ Ùáï 90 % -Á, ÇëÏ ºñ¨³ÝÇ Í˳ËáïÇ ÷áñÓ³ñ³ñ³Ï³Ý ÏáÙÇݳïÇ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý Í³í³ÉÝñÁ ѳëÝáõÙ ¿ÇÝ ï³ñÏ³Ý 10-12 ÙÉñ¹. ѳïÇÏ Í˳ËáïÇ: ê³Ï³ÛÝ ÊêÐØ-Ç ÷Éáõ½áõÙÇó Ñïá г۳ëï³ÝáõÙ ³Ûë ݳ³í³éÁ ³ÝÏáõÙ ³åñó: 1997 Ã. ÑÇÙÝíó ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ý, áñÁ áã ÙdzÛÝ íñ³ÝϳÝÝó ѳÛÏ³Ï³Ý Í˳áñÍáõÃÛ³Ý ³í³Ý¹áõÛÃÝñÁ, ³ÛÉ Ý³¨ ëïÕÍó ³½Ù³ÃÇí ³ß˳ï³ïÕñ: ê³ Ýó¹ñáõÙ ¿ñ áã ÙdzÛÝ ºñ¨³ÝÇ Ý³ÏãáõÃÛ³Ý ½³Õí³ÍáõÃÛ³Ý ³×, ³ÛÉ Ý³¨ ÐÐ ï³ññ Ù³ñ½ñáõÙ Í˳ËáïÇ ³×óÙ³Ù ½³ÕíáÕ ÛáõÕ³óÇ³Ï³Ý Ý³ÏãáõÃÛ³Ý ½³Õí³ÍáõÃÛáõÝ ¨ ϳÙáõïÝñÇ ³×:

ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ý, ϳï³ñÉáí ÙÍ Ýñ¹ñáõÙÝñ ëïÕÍó ³ñï³ë³ÑٳݳÛÝ Ýáñ ïËÝÇϳÛáí ѳó³Í ϳ½Ù³ÏñåáõÃÛáõÝ, áñÁ ³ñ³ ¨ ÏïñáõÏ Ïñåáí ñ³íó ÝñùÇÝ ßáõϳÛÇ ÙÍ Ù³ëÁ: ÀÝÏñáõÃÛ³Ý ³ñï³¹ñ³ÝùÁ, ßÝáñÑÇí Çñ ó³Íñ ÝÇ ¨ ³í³ñ³ñáñ³Ï³Ï³Ý ѳïϳÝÇßÝñÇ Ñ³çáÕáõÃÛ³Ù Ùñó³ÏóáõÙ ¿ñ ÝñÙáõÍíáÕ Í˳ËáïÇ Ñï:

1999 Ã. ÐРϳé³í³ñáõÃÛáõÝÁ áñáßáõ٠ϳ۳óñó ÝñÙáõÍíáÕ Í˳ËáïÇ Ñ³Ù³ñ ë³ÑÙ³ÝÉ ³íÉÇ ³ñÓñ ѳëï³ï³ñí³Í í׳ñÝñ, áñÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ý Ñ³ÛïÝíó ߳ѳíï å³ÛÙ³ÝÝñáõÙ ¨ ϳñáÕ ¿ñ ÏïñáõÏ ³íɳóÝÉ í³×³éùÇ Í³í³ÉÝñÁ, ÇÝ×åë ݳ¨ ϳÛáõÝ ¹Çñùñ ñ³íÉ ÝñùÇÝ ßáõϳÛáõÙ: ê³Ï³ÛÝ ÁÝÏñáõÃÛáõÝÁ ݳËÁÝïñÉáí ëï³Ý³É ñß³ÑáõÛÃÝñ, Ùñó³ÏóáõÃÛ³Ý ñà ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý å³ÛÙ³ÝÝñáõÙ, ³ñÓñ³óñó ³ñï³¹ñ³ÝùÇ ÇÝÁ ¨ Ççóñó áñ³ÏÁ: ÆëÏ 2000 Ã., ñ ÐРϳé³í³ñáõÃÛáõÝÁ íñ³¹³ñÓ³í ݳËÏÇÝ ù³Õ³ù³Ï³ÝáõÃÛ³ÝÁ, ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ç Ù³ëݳ³ÅÇÝÁ ßáõϳÛáõÙ ëÏëó Ýí³½É: ´³óÇ ³Û¹ ÁÝÏñáõÃÛáõÝÁ Ïáñóñó ݳ¨ ëå³éáÕÝñÇ íëï³ÑáõÃÛáõÝÁ ¨ ÝíÇñí³ÍáõÃÛáõÝÁ: 2001-2002 ÃÃ. ÁÝÏñáõÃÛáõÝÁ ½³ÉÇáñÝ Ççóñó Çñ ³ñï³¹ñ³ÝùÇ ÝñÁ, ë³Ï³ÛÝ ë³Ï³ÛÝ ã³ñɳíó áñ³Ï³ÏÝ Ñ³ïϳÝÇßÝñÁ, ÇÝãÁ ³Û¹åë ¿É ÃáõÛÉ ãïíó Ýñ³Ý íñ³Ï³ÝÝÉ Çñ ݳËÏÇÝ ¹ÇñùÁ ßáõϳÛáõÙ:

ÜñϳÛáõÙë, áñͳñ³ñ ÙÇç³í³ÛñÁ, áñáõÙ áñÍáõÙ ¿ ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ý ³ëïÇ׳ݳ³ñ ³íÉÇ ³ÝϳÝ˳ïëÉÇ ¨ ¹ÇݳÙÇÏ ¿ ¹³éÝáõÙ, ëñíáõÙ ¿ Ùñó³ÏóáõÃÛáõÝÁ, Ç Ñ³ßÇí ÝñÙáõÍíáÕ Í˳ËáïÇ Í³í³ÉÝñÇ ³×Ç: ´³óÇ ³Û¹ Í˳Ëáï ÝñÙáõÍáÕ Ï³½Ù³ÏñåáõÃÛáõÝÝñÁ ÏÇñ³éáõÙ Ý ³ñï³¹ñ³ÝùÇ áí³½¹Ç ï³ññ Ó¨ñ, í³×³éùÇ ËóÝáõÙ, ÇÝãÁ ³íÉÇ ¿ ÇÝïÝëÇí³óÝáõÙ Ùñó³ÏóáõÃÛáõÝÁ Í˳ËáïÇ ÝñùÇÝ ßáõϳÛáõÙ:

ä³ñ½ ¿, áñ ÝÙ³Ý ³Ýáñáß, ³ñ³ ÷á÷áËíáÕ å³ÛÙ³ÝÝñáõÙ áõÕÕ³ÏÇ ÏÝë³Ï³Ý ³ÝÑñ³ÅßïáõÃÛáõÝ ¿ ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-áõÙ é³½Ù³íáñí³Í åɳݳíáñÙ³Ý ¨ é³½Ù³í³ñ³Ï³Ý ϳé³í³ñÙ³Ý Ýñ¹ñáõÙÁ:

ê³Ï³ÛÝ ÝßÝù ݳ¨, áñ áÛáõÃÛáõÝ ãáõÝÇ ÙÇ³Ï É³í³áõÛÝ é³½Ù³í³ñáõÃÛáõÝ ¨ ÙdzÏ

é³½Ù³í³ñ³Ï³Ý ϳé³í³ñáõÙ áÉáñ ϳ½Ù³ÏñåáõÃÛáõÝÝñÇ Ñ³Ù³ñ: Úáõñ³ù³ÝãÛáõñ ϳ½Ù³ÏñåáõÃÛáõÝ ÛáõñûñÇÝ³Ï ¿ Çñ ¿áõÃÛ³Ù ¨ áñÍáõÙ ¿ ÇñÝ Ýáñáß ÙÇç³í³ÛñáõÙ, Ñ勉³ñ ó³Ýϳó³Í ÁÝÏñáõÃÛ³Ý Ñ³Ù³ñ é³½Ù³í³ñáõÃÛ³Ý Ùß³ÏÙ³Ý áñÍÁÝóóÁ Ýó¹ñáõÙ ¿ ¹ñ³ ³ñï³ùÇÝ ¨ ÝñùÇÝ ÙÇç³í³ÛñÇ Ù³Ýñ³Ù³ëÝ íñÉáõÍáõÃÛáõÝ ¨ ݳѳïáõÙ: ØÇç³½³ÛÇÝ åñ³ÏïÇϳÛáõÙ ³ñï³ùÇÝ ¨ ÝñùÇÝ ÙÇç³í³ÛñÇ íñÉáõÍáõÃÛ³Ý ¨ ݳѳïÙ³Ý ³Ùݳ ѳÛïÝÇ ¨ ï³ñ³Íí³Í ÙÃá¹Á SWOT íñÉáõÍáõÃÛáõÝÝ ¿: êáõÛÝ ³ß˳ï³ÝùáõÙ Çñ³áñÍíÉ ¿ ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ç ³ñï³ùÇÝ ¨ ÝñùÇÝ ÙÇç³í³ÛñÇ SWOT íñÉáõÍáõÃÛáõÝ: ²Ù÷á÷Éáí ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ç SWOT íñÉáõÍáõÃÛ³Ý ³ñ¹ÛáõÝùÝñÁ ³é³ç³ñÏáõÙ Ýù.

  1. ´³ñÓñ³óÝÉ ÃáÕ³ñÏíáÕ ³ñï³¹ñ³ÝùÇ áñ³ÏÁ, ÇÝãÁ Ýó¹ñáõÙ ¿ áã ÙdzÛÝ å³ïñ³ëïÇ ³ñï³¹ñ³ÝùÇ ýǽÇÏ³Ï³Ý ÝáõóñÇãÝñÁ ¨ ùÇÙÇ³Ï³Ý ³Õ³¹ñáõÃÛáõÝÁ, ³ÛÉ Ý³¨ ³ÙáÕç ïËÝáÉáÇ³Ï³Ý áñÍÁÝóóÇ íñ³ÑëÏáÕáõÃÛáõÝ ª ëÏë³Í ÑáõÙùÇ ëï³óáõÙÇó, íñ³Ùß³ÏáõÙÇó, ÙÇÝ㨠å³ïñ³ëïÇ ³ñï³¹ñ³ÝùÇ ëï³óáõÙÁ: ´³óÇ ¹ñ³ÝÇó ³ÝÑñ³Åßï ¿ ݳ¨ ×Çßï å³ÛÙ³ÝÝñáõÙ å³Ñå³ÝÉ ÑáõÙùÁ, ÝÛáõÃñÁ ¨ å³ïñ³ëïÇ ³ñï³¹ñ³ÝùÁ, ù³ÝÇ áñ ¹ñ³Ýó áñ³ÏÇ íñ³ ½³ÉÇáñÝ ³½¹áõÙ Ý çñÙ³ëïÇ׳ÝÇ, ËáݳíáõÃÛ³Ý ÝáõÛÝÇëÏ ãÝãÇÝ ï³ï³ÝáõÙÝñÁ ÝáñÙ³ÛÇó;
  2. ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ç Ï³½ÙáõÙ ëïÕÍÉ é³½Ù³í³ñáõÃÛ³Ý Ùß³ÏÙ³Ù, Ýñ¹ñÙ³Ù ¨ íñ³ÑëÏáÕáõÃÛ³Ù ½³ÕíáÕ ëïáñ³³Å³ÝáõÙ, áñÁ ÏÙß³ÏÇ ³ñ¹Ûáõݳíï é³½Ù³í³ñáõÃÛáõÝ ³ñï³ùÇÝ ³ÝϳÛáõÝ ¨ áõÅÕ Ùñó³Ïó³ÛÇÝ å³Ûù³ñÇ å³ÛÙ³ÝÝñáõÙ áñÍÉáõ ѳٳñ: Àݹ áñáõÙ é³½Ù³í³ñáõÃÛ³Ý Ùß³ÏÙ³Ù ¨ Ýñ¹ñÙ³Ù ½³ÕíáÕ ëïáñ³³Å³ÝáõÙÁ åïù ¿ ïÝíÇ áñͳ¹Çñ ïÝûñÝÇ ³ÝÙÇç³Ï³Ý ÝóϳÛáõÃÛ³Ý ï³Ï ¨ Çñ ϳ½ÙáõÙ Ýñ³éÇ ÁÝÏñáõÃÛ³Ý áñÍáõÝáõÃÛ³Ý áÉáñ ݳ³í³éÝñÇÝ Í³Ýáà ÷áñÓ³éáõ Ù³ëݳïÝñÇ;
  3. ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ç Ï³½ÙáõÙ ëïÕÍÉ Ý³¨ Ýáñ³ÙáõÍ³Ï³Ý áñÍáõÝáõÃÛáõÝ Í³í³ÉáÕ ëïáñ³³Å³ÝáõÙ, áñÁ Ͻ³ÕíÇ ëϽáõÝùáñÝ Ýáñ ³åñ³ÝùÝñÇ Ùß³ÏÙ³Ù ¨ Ýñ¹ñÙ³Ù: Àݹ áñáõÙ, ³å³ÑáíÉáõ ѳٳñ ³Ûë ³ÅÝÇ ³ß˳ï³ÏÇóÝñÇ áñÍáõÝáõÃÛ³Ý ³ñÓñ ³ñ¹ÛáõݳíïáõÃÛáõÝÁ, ³é³ç³ñÏáõÙ Ýù Ýñ³Ýó íñ³å³ïñ³ëïÙ³Ý áõÕÕ³ñÏÉ ³ñï³ë³ÑÙ³Ý;
  4. γñáÕ Ýù ³éç³ñÏÉ ÁÝÏñáõÃÛ³ÝÁ Ùß³ÏÉ ¨ ³ñï³¹ñÉ ëϽáõÝùáñÝ Ýáñ, ¿ÉÇï³ñ óÝϳñÅù ëdzñïÝñ ª ÙdzÛÝ ³ñï³ë³ÑÙ³ÝÛ³Ý ³ñÓñáñ³Ï ÑáõÙùÇ, ýÇÉïñÇ, ÃÕÃÇ ¨ Ûáõñ³Ñ³ïáõÏ ¹Ç½³ÛÝÇ ÏÇñ³éÙ³Ù;
  5. ì³×³éùÇ Í³í³ÉÝñÁ ¨ ßáõÏ³Û³Ï³Ý Ù³ëݳ³ÅÝÇ ³íɳóÙ³Ý Ýå³ï³Ïáí ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-ÇÝ ³é³ç³ñÏáõÙ Ýù ÁݹɳÛÝÉ ë÷³Ï³Ý ÙùݳÝñáí ³ñï³¹ñ³ÝùÇ ³é³ùÙ³Ý ó³ÝóÁ ª ¹ñ³ÝáõÙ Ýñ³éÉáí ÐÐ áÉáñ Ù³ñ½ñÁ;
  6. ø³ÝÇ áñ, ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ý, ѳٳáñͳÏóÉáí ÐÐ ³éáÕç³å³ÑáõÃÛ³Ý Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛ³Ý Ñï, Ññ³Å³ñíÉ ¿ Í˳ËáïÇ áí³½¹Ç áÉáñ Ó¨ñÇó ³é³ç³ñÏáõÙ Ýù ÁÝÏñáõÃÛ³ÝÁ í³×³éùÇ Í³í³ÉÝñÁ ÙͳóÝÉáõ Ýå³ï³Ïáí, ß³ñáõݳÏÉ Çñ³áñÍÉ í³×³éùÇ ËóÝÙ³Ý ï³ññ ÙÇçáó³éáõÙÝñ, ÇÝãåÇëÇù Ý ß³ÑáõÙÝñÁ, ˳ճñÏáõÃÛáõÝÝñÁ,ÝíñÝñÁ ¨ ³ÛÉÝ;
  7. ²ñïñÏñáõÙ ñ³Ý¹ îá³Ïá ÐÒ êäÀ-Ç í³×³éùÇ Í³í³ÉÝñÁ ³íɳóÝÉáõ Ýå³ï³Ïáí, ³é³ç³ñÏáõÙ Ýù ³ÛÝïÕ ÑÇÙÝÉ ÁÝÏñáõÃÛ³Ý Ýñϳ۳óáõóÇãÝñ ¨ ýÇñÙ³ÛÇÝ Ë³ÝáõÃÝñ;
  8. γ½Ù³ÏñåÉ ÙÇçáó³éáõÙÝñª áõÕÕí³Í ݳÏãáõÃÛ³Ý ßñç³Ý³ÏáõÙ ÁÝÏñáõÃÛ³Ý ÑÕÇݳÏáõÃÛ³Ý ¨ ÇÙÇçÇ ³ñÓñ³óÙ³ÝÁ, Ù³ëݳíáñ³åë, ³ÝóϳóÝÉ Ýáñ ³ñï³¹ñ³ïë³ÏÝñÇ ßÝáñÑѳݹëÝñ, óáõó³ñÉ ýÇݳÝë³Ï³Ý ³ç³ÏóáõÃÛáõÝ ÐÐ ëåáñïÇ ¨ Ùß³ÏáõÛÃÇ ½³ñ³óÙ³ÝÁ, ÇÝ×åë ݳ¨ ë³ÑÙ³ÝÉ ÁÝÏñáõÃÛ³Ý ÑÇÙݳ¹ñÙ³Ý ûñ ¨ ѳݹÇë³íáñ Ïñåáí ÝßÉ ÑáÉÛ³ÝÝñÁ: